Một trận bóng đá đông khán giả để lại nhiều thứ hơn tỷ số. Cốc nhựa, hộp đồ ăn, chai nước vương vãi trên khán đài. Mặt cỏ cần tưới gần như mỗi ngày. Hệ thống đèn chiếu sáng bật suốt buổi tối. Nhân lên cho cả một mùa giải với hàng chục trận sân nhà, câu chuyện môi trường của một sân vận động không hề nhỏ.
Tin vui là một số câu lạc bộ đã thử làm khác đi, và những cách họ làm khá dễ hiểu.
Rác sau trận: bắt đầu từ chiếc cốc
Phần lớn rác trên khán đài là đồ dùng một lần. Vì vậy nhiều sân ở châu Âu chọn giải quyết từ gốc: thay cốc nhựa dùng một lần bằng cốc dùng lại. Ở Đức, cốc có tiền cọc là chuyện quen thuộc tại nhiều sân. Khán giả mua đồ uống kèm một khoản cọc nhỏ, trả cốc thì nhận lại tiền, hoặc giữ cốc làm kỷ niệm nếu thích.
Cách này hiệu quả vì nó cho mỗi chiếc cốc một giá trị. Ít ai vứt bừa thứ mình có thể đổi lại tiền.
Song song đó là thùng rác phân loại đặt ở lối ra, đồ ăn đóng gói bằng vật liệu dễ phân hủy hơn, và đội dọn vệ sinh tách rác ngay sau trận. Mỗi bước đều không phức tạp. Cái khó nằm ở chỗ làm đều đặn cả mùa.
Nước tưới sân: hứng mưa và chăm cỏ khác đi
Một mặt sân cỏ tự nhiên cần lượng nước lớn để giữ màu xanh và độ êm. Forest Green Rovers, câu lạc bộ nhỏ ở Anh thường được nhắc đến khi nói về bóng đá bền vững và từng được FIFA gọi là câu lạc bộ xanh nhất thế giới, cho biết họ hứng nước mưa rơi trên sân vận động để dùng tưới cỏ thay cho nước máy.
Câu lạc bộ này còn chăm mặt sân theo hướng hữu cơ, không dùng thuốc trừ sâu và thuốc diệt cỏ, và dùng máy cắt cỏ tự động chạy bằng năng lượng mặt trời. Những thông tin này phần lớn do chính câu lạc bộ công bố, nên đọc với tinh thần tham khảo. Ý tưởng đằng sau thì ai cũng thấy được: nước mưa vốn đang chảy đi, tại sao không giữ lại.
Điện chiếu sáng: LED, pin mặt trời và pin xe điện cũ
Đèn sân vận động tiêu tốn rất nhiều điện. Nhiều sân đã chuyển sang hệ thống đèn LED, loại đèn bật sáng tức thì, dễ điều chỉnh và thường tiết kiệm điện hơn các loại đèn cũ.
Johan Cruijff ArenA ở Amsterdam là một ví dụ được báo chí nhắc nhiều. Mái sân có lắp tấm pin mặt trời, và điện được lưu vào một hệ thống tích trữ ghép từ pin xe điện Nissan Leaf, cả pin mới lẫn pin đã qua sử dụng. Hệ thống này giúp cân bằng điện năng, làm nguồn dự phòng khi mất điện và giảm phụ thuộc vào máy phát chạy dầu diesel trong những sự kiện lớn.
Cái hay ở đây là pin xe điện cũ, vốn không còn đủ tốt cho xe chạy, vẫn dùng được cho việc tích trữ cố định. Tái sử dụng thay vì vứt đi.
Ra sân thì cổ động viên làm được gì
Không cần chờ câu lạc bộ thay đổi. Người đi xem có thể bắt đầu từ những việc rất nhỏ.
- Mang theo bình nước cá nhân nếu sân cho phép.
- Giữ rác của mình đến khi gặp thùng phân loại.
- Đi chung xe, đi xe buýt hoặc tàu điện tới sân thay vì mỗi người một xe.
- Trả cốc dùng lại đúng chỗ thay vì để dưới ghế.
Với người xem tại nhà hoặc ở quán, nguyên tắc cũng vậy: hạn chế đồ dùng một lần, gom rác gọn trước khi về.
Trước giờ bóng lăn, nhiều người có thói quen tra lịch thi đấu và bảng kèo nhà cái để biết trận nào đáng chờ. Đó chỉ là thông tin tham khảo. Bóng đá để giải trí, và mọi nội dung về kèo chỉ dành cho người từ 18 tuổi trở lên.
Các giải đấu ở Việt Nam có thể học gì
Nhiều sân vận động trong nước đã cũ, cải tạo lớn không dễ. Nhưng không phải thứ gì cũng cần ngân sách lớn. Thùng rác phân loại ở cổng ra, khu tập kết rác rõ ràng, nhắc nhở qua loa phát thanh giữa giờ nghỉ, khuyến khích khán giả đi xe buýt vào ngày có trận: đều là những việc có thể làm ngay.
Việc tưới sân cũng vậy. Tưới vào sáng sớm hoặc chiều muộn để giảm bốc hơi là kinh nghiệm chăm cỏ phổ biến, áp dụng được cho cả sân phủi.
Ai cần lịch đấu để sắp xếp đi lại có thể xem trên trang của giải hoặc trên keonhacai5.cab, rồi rủ nhau đi chung một chuyến cho đỡ tốn xăng.
Một sân xanh bắt đầu từ thói quen
Không câu lạc bộ nào trở nên bền vững chỉ sau một mùa. Những ví dụ như Forest Green Rovers hay Johan Cruijff ArenA cho thấy hướng đi, còn phần lớn công việc thực sự là thói quen lặp lại mỗi trận.
Số liệu tổng kết hay bảng tỷ lệ kèo trước trận chỉ cho biết vài con số. Một khán đài sạch sau tiếng còi kết thúc mới là thứ ai cũng nhìn thấy.
Lần tới ra sân, mang rác của mình về. Thế là đủ cho một khởi đầu.

